U januaru 2024. godine, rukovodstvo kompanije (uključujući suosnivače Aleksa Karpa i Pitera Tila) održalo je sastanak upravnog odbora u Tel Avivu i potpisalo strateško partnerstvo sa Ministarstvom odbrane Izraela sa eksplicitnim ciljem ustupanja naprednih AI alata za operativne misije.

Da bismo u potpunosti razumeli zašto Palantir deluje u Izraelu sa takvim intenzitetom i bez korporativnog ustručavanja (za razliku od kompanija poput Google-a ili bivšeg Twitter-a, gde zaposleni često protestuju protiv vojnih ugovora), moramo analizirati ideološku i filozofsku pozadinu njegova dva ključna čoveka.

Aleks Karp (Alex Karp) i Piter Til (Peter Thiel) su intelektualni i politički antipodi, ali dele jedinstvenu, gotovo mesijansku viziju sveta u kojoj je Zapad u egzistencijalnoj opasnosti, a tehnologija (specifično AI i suverena kontrola podataka) jedini spas od varvarstva.

Evo kako se njihove vizije sveta prelamaju kroz ulogu Palantira u Izraelu:

1. Peter Thiel: Tehnološki suverenitet, kriza Zapada i „Kraj istorije“

Piter Til je libertarijanski tehnološki filozof, investitor i suosnivač Palantira čija je vizija sveta duboko desno-orijentisana, skeptična prema modernim liberalnim institucijama i fokusirana na geopolitičku moć.

Geopolitika kao igra nulte sume: Til odbacuje globalističku ideju da će trgovina i internet doneti mir u svetu. Za njega je svet prostor surovog takmičenja nacija. Ako Zapad (i njegovi saveznici, poput Izraela) ne razvije superiornu tehnologiju, totalitarni režimi (poput Kine) ili religijski ekstremizam će prevladati.

Strah od tehnološke stagnacije: Til već decenijama tvrdi da je Zapad prestao da inovira u fizičkom svetu (osim u softveru). Palantir je nastao iz njegove frustracije nakon 11. septembra, sa idejom da zapadne demokratije gube rat protiv decentralizovanih pretnji (terorizma) jer nemaju adekvatan „operativni sistem“.

Izrael kao „tvrđava zapadnih vrednosti“: U Tilovoj viziji, Izrael je prototip države kakvu on ceni: tehnološki hiper-napredna, nacionalno svesna, militarizovana i spremna da se bori za svoj opstanak bez oslanjanja na neefikasne međunarodne institucije (poput UN-a). Partnerstvo sa Izraelom je za Tila logičan produžetak odbrane zapadne civilizacije kroz tehnološku superiornost.

2. Alex Karp: Neokonzervativni socijalista i odbrana „Zapadne demokratije“

Alex Karp je možda najneobičniji direktor u Silicijumskoj dolini. Ima doktorat iz socijalne teorije sa Frankfurtskog univerziteta (gde je studirao pod mentorstvom neomarksiste Jirgena Habermasa), izjašnjava se kao progresivac/socijalista, ali je istovremeno najglasniji zagovornik američkog i zapadnog vojnog domena na svetu.

Mir kroz apsolutnu tehnološku nadmoć: Karp veruje da zapadni način života (lične slobode, ljudska prava, demokratija) postoji samo zato što ga štiti superiorna vojna sila. Njegova vizija sveta je crno-bela: na jednoj strani su zapadne demokratije (sa svim svojim manama), a na drugoj autoritarni režimi i terorističke organizacije (Rusija, Kina, Iran, Hamas) koji žele da ih unište.

Prezir prema „Woke“ Silicijumskoj dolini: Karp otvoreno napada kompanije poput Google-a koje odbijaju vojne ugovore iz etičkih razloga. Njegov argument je: „Lako je sedeti u San Francisku, uživati u slobodi govora i moralisati, dok vojnici na terenu ginu da bi ti tu slobodu omogućili.“ On smatra da tehnološke kompanije imaju patriotsku dužnost da snabdevaju svoje vojske najboljim oružjem.

Izrael kao prva linija fronta: Za Karpa, napad Hamasa 7. oktobra 2023. godine nije bio lokalni sukob, već napad na sam Zapad. On vidi Izrael kao bedem koji se bori protiv sila koje žele da vrate svet u mračni vek. Zato je Palantir bio prva američka tech kompanija koja je nakon 7. oktobra javno i bezrezervno stala uz Izrael, prebacujući resurse direktno na raspolaganje IDF-u.

Kontekstualizacija: Gde se njihove vizije spajaju u Izraelu?

Iako Til dolazi sa pozicije tehnološkog nacionalizma i desnog libertarijanizma, a Karp sa pozicije odbrane liberalne demokratije kroz grubu silu, njihove vizije se savršeno sklapaju u slučaju Izraela kroz tri ključne tačke:

A. Koncept „Pravednog rata“ kroz algoritme (Algorithmic Warfare)

Obojica veruju da je softver moćnije i „humanije“ oružje od neselektivnog bombardovanja. U njihovoj viziji, Palantir-ov AI (poput platforme AIP) omogućava Izraelu da vodi hiper-precizan rat. Naravno, kritičari na terenu ističu da upotreba AI sistema u Gazi dovodi do masovnih civilnih žrtava, ali u Karpovoj i Tilovoj viziji sveta – bez Palantira, haos i destrukcija bi bili još gori jer bi se rat vodio „na slepo“.

B. Testiranje na „živoj“ laboratoriji

Izrael za Palantir predstavlja ono što u tehnološkom svetu zovu Alpha test-bed. Izraelsko ratište je najgušće zasićeno podacima na svetu (dronovi, senzori, prepoznavanje lica, podzemni tuneli). Implementacijom svojih sistema u IDF, Palantir dobija neprocenjive podatke sa terena u realnom vremenu. Ono što se danas testira u Gazi i Libanu, sutra postaje proizvod koji Palantir prodaje američkoj vojsci za potencijalni sukob sa Kinom oko Tajvana, ili evropskim vojskama na granici sa Rusijom.

C. Ideološki monolit Palantira

Zahvaljujući viziji Karpa i Tila, Palantir je kompanija sa specifičnom kulturom. Zaposleni koji se ne slažu sa vojnom ulogom kompanije jednostavno ne rade tamo. To im omogućava da deluju brzo. Kada je potpisan ugovor u Tel Avivu 2024. godine, to nije bio samo poslovni potez – to je bila realizacija filozofije osnivača da se softverom mora braniti granica između zapadne civilizacije i onoga što oni vide kao varvarstvo.

U tom kontekstu, uloga Palantira u Izraelu nije anomalija ili puki oportunizam; to je krunski dokaz njihove teorije sveta u praksi – svet je opasno mesto gde podaci i algoritmi odlučuju ko pobeđuje, a ko gubi.